مهدى رحمانى ولوى / منصور جغتايى
139
تاريخ علماى بلخ ( فارسي )
در آداب سخن گفتن و همانند اينها كه همه با شيوهء بيان و انديشههاى موجود در اندرز نامههاى پهلوى همخوانى و نزديكى دارد . اينگونه مضامين اگرچه در آثار شاعران سدهء 4 ه . ق . همچون شهيد بلخى ، رودكى ، ابو طاهر خسروانى و دقيقى كموبيش ديده مىشود ، ولى عمقنظر و باريكانديشى ابو شكور خاص خود اوست . بهعلاوه نقل ابيات بلند آفريننامه دربارهء حكمت و اخلاق در آثار نويسندگان سدههاى بعد نشان مىدهد كه اينان به سرودههاى ابو شكور نظر داشته و بدان ارج مىنهادهاند . « 1 » [ 30 ] احمد بن ابراهيم بن ملحان بلخى ابو عبد اللّه احمد بن ابراهيم بن ملحان بلخى ، از جمله محدّثان سرزمين بلخ بود . او زادگاهش را به قصد بغداد ترك كرد و در اين شهر ساكن شد . برخى از محدّثان او را به شهرت بلخى و بغدادى مىشناسند . وى رواياتش را از طريق استادانى چون يحيى بن عبد اللّه بن بكير ، وثيمة بن موسى بن فرات و عمرو بن خالد حرانى نقل كرده است . عدهاى از روات مانند ابو عمرو بن سماك ، احمد بن كامل قاضى ، ابو بكر شافعى ، عبد الباقى بن قانع ، احمد بن يوسف بن خلّاد ، ابو القاسم سليمان بن احمد طبرانى و جماعتى ديگر از او رواياتى را نقل كردهاند . دارقطنى روايات او را تأييد كرده ، موثق مىداند . ابو الحسن محمّد بن احمد بن زريق مىگويد : اسماعيل بن على خطيبى به من گفت : ابو عبد اللّه احمد بن ابراهيم بن ملحان بلخى در سال 297 ه . ق . دعوت حق را لبيك گفت . عن ابو عبد اللّه احمد بن ابراهيم بن ملحان البلخى قال : حدّثنا وثيمة بن موسى بن الفرات ، حدّثنا سلمة بن الفضل ، عن ابى سمعان ، عن الزهرى ، عن سالم ، عن أبيه ، عن عمر بن الخطاب ، أن النبى صلّى اللّه عليه و آله قال : ان لكل شىء معدنا ، و معدن التقوى قلوب العاملين . « 2 »
--> ( 1 ) - دائرةالمعارف بزرگ اسلامى ، ج 5 ، ص 597 مقالهء محمّد عبد على ، با حذف منابع . ( 2 ) - تاريخ بغداد ، ج 4 ، ص 102 ، 11 ؛ تاريخ الاسلام ذهبى حوادث سالهاى 281 - 290 ، ص 50 .